بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با فعال‌سازی سامانه «ساختار»، امکان استعلام الکترونیک کاربری زمین و مشاهده اطلاعات حقوقی قطعات ملکی در روستاهای کشور را فراهم کرده است. این سامانه با هدف افزایش شفافیت معاملات ملکی، کاهش ریسک خرید زمین و دسترسی آسان‌تر مردم به اطلاعات طرح‌های هادی روستایی راه‌اندازی شده است.
به گزارش توانگرنیوز، به نقل از روزنامه دنیای اقتصاد، اطلاعات مربوط به کاربری‌های هفت‌گانه قطعات زمین در حدود ۴۰ هزار روستا در سامانه ساختار بارگذاری شده است. متقاضیان خرید زمین، ویلا یا سایر املاک روستایی می‌توانند با استفاده از تلفن همراه و به‌صورت رایگان، اطلاعات ملک موردنظر خود را از طریق این سامانه بررسی کنند.
کاهش ریسک معاملات زمین در مناطق روستایی
یکی از چالش‌های بازار املاک روستایی، نبود دسترسی آسان خریداران به اطلاعات دقیق درباره کاربری و وضعیت حقوقی زمین است. در برخی معاملات، زمین‌های خارج از محدوده قانونی یا اراضی کشاورزی با عنوان زمین مسکونی یا قطعات واقع در محدوده طرح هادی عرضه می‌شوند؛ موضوعی که می‌تواند به اختلافات حقوقی، زیان مالی و مشکلات مربوط به ساخت‌وساز منجر شود.
دسترسی به اطلاعات رسمی کاربری زمین پیش از انجام معامله، امکان بررسی ادعاهای فروشندگان را افزایش می‌دهد و می‌تواند از تصمیم‌گیری بر مبنای اطلاعات ناقص یا نادرست جلوگیری کند.
سامانه ساختار با فراهم کردن امکان مشاهده اطلاعات ملکی و نقشه‌های طرح هادی، گامی در جهت کاهش عدم تقارن اطلاعات میان خریداران و فروشندگان زمین‌های روستایی محسوب می‌شود. با این حال، استعلام سامانه‌ای جایگزین بررسی اسناد مالکیت، استعلام‌های ثبتی و اخذ مجوزهای قانونی موردنیاز برای معامله یا ساخت‌وساز نیست.
نحوه استعلام کاربری زمین از سامانه ساختار
محمدحسین رحمانی، معاون برنامه‌ریزی بنیاد مسکن، در نشست با اعضای کمیسیون عمران مجلس، درباره نحوه استفاده از این سامانه توضیح داد که ساکنان روستاها، متقاضیان خرید زمین، سرمایه‌گذاران و سایر علاقه‌مندان می‌توانند با تلفن همراه وارد سامانه ساختار شوند.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، فرایند دسترسی به اطلاعات شامل ورود با کد ملی، دریافت کد رمز و انتخاب روستای موردنظر است. پس از انتخاب محل و کلیک روی نقشه، اطلاعات مربوط به قطعه زمین و مشخصات حقوقی آن قابل مشاهده خواهد بود.
همچنین نسخه PDF طرح‌های هادی روستاهای دارای بیش از ۲۰ خانوار در این سامانه بارگذاری شده و امکان دریافت رایگان آن فراهم است.
این قابلیت می‌تواند برای خریداران پیش از پرداخت وجه، سرمایه‌گذاران متقاضی اجرای پروژه‌های اقتصادی در روستاها و ساکنانی که قصد ساخت‌وساز یا تغییر وضعیت ملک خود را دارند، کاربرد داشته باشد.
اطلاعات املاک روستایی در مسیر شفافیت بیشتر
منوچهر خواجه‌دلویی، رئیس بنیاد مسکن، با اشاره به گستردگی بافت مسکونی روستاهای کشور اعلام کرده است که بیش از پنج میلیون واحد مسکونی در مناطق روستایی وجود دارد. به گفته وی، در بسیاری از روستاها، بر اساس طرح‌های هادی، اراضی قابل بررسی برای توسعه و سرمایه‌گذاری وجود دارد.
بر اساس آمار اعلام‌شده، از مجموع پنج میلیون و ۲۰۵ هزار واحد مسکونی روستایی، ۸۱ درصد سنددار شده‌اند و بنیاد مسکن تکمیل فرایند صدور اسناد ثبتی برای واحدهای باقی‌مانده را دنبال می‌کند.
ترکیب اطلاعات مربوط به کاربری زمین، نقشه‌های طرح هادی و وضعیت اسناد ملکی می‌تواند به بهبود دسترسی عمومی به داده‌های بازار املاک روستایی کمک کند. این اطلاعات همچنین برای سرمایه‌گذارانی که قصد بررسی امکان اجرای پروژه‌های اقتصادی در مناطق روستایی را دارند، اهمیت دارد؛ زیرا کاربری و موقعیت حقوقی زمین از عوامل مؤثر بر امکان بهره‌برداری از آن هستند.
آیا استعلام سامانه‌ای برای خرید زمین کافی است؟
راه‌اندازی سامانه ساختار می‌تواند یکی از موانع اطلاعاتی بازار زمین روستایی را کاهش دهد، اما خریداران باید توجه داشته باشند که مشاهده کاربری یک قطعه به معنای تأیید قطعی مالکیت فروشنده یا صدور مجوز ساخت‌وساز نیست.
پیش از نهایی کردن معامله، بررسی سند مالکیت، وضعیت ثبتی ملک، قرار گرفتن زمین در محدوده مصوب طرح هادی، محدودیت‌های قانونی و مجوزهای لازم از مراجع ذی‌صلاح ضروری است.
در مجموع، دسترسی رایگان به اطلاعات کاربری زمین از طریق سامانه ساختار می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر در معاملات روستایی را فراهم کند و با کاهش وابستگی خریداران به اطلاعات ارائه‌شده از سوی واسطه‌ها، به شفافیت بیشتر بازار املاک کمک کند.
