بازار سهام در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵، با وجود توقف حدود ۸۰روزه معاملات و بازگشایی از ۲۹ اردیبهشت‌ماه، بازدهی قابل‌توجهی را ثبت کرد. شاخص کل بورس ۱۲۰ درصد، شاخص هم‌وزن ۱۳۷ درصد و شاخص کل فرابورس ۱۳۸ درصد رشد کردند. ورود ۱۰۲ هزار میلیارد تومان پول حقیقی به بازار سهام نیز از تقویت تقاضا در این دوره حکایت دارد.
به گزارش توانگرنیوز، بورس تهران در هفت ماه نخست سال جاری توانست در مقایسه با شماری از بازارهای دارایی، عملکرد قابل‌توجهی از نظر بازدهی ثبت کند. بر اساس آمارهای منتشرشده، شاخص کل بورس از ابتدای سال تا پایان مهرماه ۱۲۰ درصد افزایش یافت؛ درحالی‌که شاخص هم‌وزن با رشد ۱۳۷ درصدی و شاخص کل فرابورس با افزایش ۱۳۸ درصدی، بازدهی بیشتری را به ثبت رساندند.
این عملکرد در شرایطی رقم خورد که بازار سهام پس از حدود ۸۰ روز توقف معاملات، از ۲۹ اردیبهشت‌ماه فعالیت خود را از سر گرفت. به این ترتیب، بازدهی هفت‌ماهه بورس در دوره‌ای حاصل شده که بازار عملاً پنج ماه معاملاتی کامل را پشت سر گذاشته است.
رشد بورس در مهرماه؛ سومین ماه متوالی بازدهی مثبت
بررسی عملکرد ماهانه بازار سهام نشان می‌دهد روند صعودی شاخص‌ها در مهرماه نیز ادامه یافته است. در این ماه، شاخص کل بورس ۱۴ درصد، شاخص هم‌وزن ۱۷ درصد و شاخص کل فرابورس ۱۹ درصد رشد کردند.
با وجود مثبت بودن عملکرد مهرماه، بیشترین رشد ماهانه شاخص کل در سال جاری به خردادماه اختصاص داشت؛ زمانی که این شاخص افزایش ۳۶ درصدی را تجربه کرد. در مقابل، شاخص کل در تیرماه با افت همراه شد، اما شاخص هم‌وزن در تمامی ماه‌های معاملاتی سال جاری بازدهی مثبت خود را حفظ کرد.
تفاوت عملکرد شاخص کل و هم‌وزن از این جهت اهمیت دارد که شاخص کل تحت تأثیر وزن شرکت‌های بزرگ قرار می‌گیرد، درحالی‌که شاخص هم‌وزن اثرگذاری شرکت‌ها را با وزن یکسان محاسبه می‌کند. بنابراین، بازدهی بالاتر شاخص هم‌وزن می‌تواند نشانه‌ای از گسترش رشد قیمت‌ها در میان شرکت‌های کوچک و متوسط باشد؛ هرچند برای ارزیابی دقیق‌تر، بررسی عملکرد صنایع و نمادهای مختلف نیز ضروری است.
شاخص کل فرابورس نیز با ثبت بازدهی ۱۳۸ درصدی در هفت ماه نخست سال، در میان سه نماگر اصلی مورد بررسی بیشترین رشد را تجربه کرد. این شاخص در مهرماه نیز با افزایش ۱۹ درصدی، عملکردی بهتر از شاخص کل و هم‌وزن داشت.
ورود ۱۰۲ همت پول حقیقی به بازار سهام
یکی از متغیرهای مهم همراه با رشد بازار در سال جاری، ورود سرمایه سرمایه‌گذاران حقیقی بوده است. بر اساس آمارهای منتشرشده، در هفت ماه نخست سال ۱۰۲ هزار میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار سهام شده که حدود ۱۳ هزار میلیارد تومان از آن به مهرماه اختصاص داشته است.
هم‌زمان، میانگین ارزش معاملات خرد بازار سهام در این دوره در محدوده ۳۴ هزار میلیارد تومان قرار گرفت. ترکیب رشد شاخص‌ها، ورود پول حقیقی و سطح معاملات نشان می‌دهد بازار سهام در این دوره با تقویت تقاضا همراه بوده است.
با این حال، ورود پول به بازار به‌تنهایی برای ارزیابی پایداری روند صعودی کافی نیست. استمرار این وضعیت به عواملی همچون کیفیت سودآوری شرکت‌ها، شرایط اقتصاد کلان، نرخ ارز، چشم‌انداز بازارهای موازی و سطح ریسک‌های سیاسی وابسته خواهد بود.
شاخص کل در جمع پنج سال پربازده تاریخ بورس
بازدهی ۱۲۰ درصدی شاخص کل تا پایان مهرماه، سال ۱۴۰۵ را از نظر بازدهی ثبت‌شده در مسیر قرار گرفتن در میان سال‌های برتر تاریخ بورس قرار داده است. بر اساس مقایسه ارائه‌شده در گزارش مبنا، شاخص کل در حال حاضر از نظر بازدهی سالانه در رتبه پنجم سال‌های برتر تاریخی قرار دارد؛ هرچند سال جاری هنوز به پایان نرسیده و این رتبه می‌تواند در ماه‌های باقی‌مانده تغییر کند.
در میان سال‌های پربازده تاریخی، سال ۱۳۹۸ با رشد ۱۸۷ درصدی شاخص کل در جایگاه نخست قرار دارد. پس از آن، سال ۱۳۹۹ با بازدهی ۱۵۵ درصدی، سال ۱۳۸۲ با رشد ۱۲۵ درصدی و سال ۱۳۷۴ با افزایش ۱۲۳ درصدی قرار گرفته‌اند.
مقایسه این ارقام نشان می‌دهد شاخص کل در هفت ماه نخست سال جاری بخش قابل‌توجهی از مسیر ثبت یک بازدهی تاریخی را طی کرده است؛ با این حال، تداوم رشد در پنج ماه باقی‌مانده به شرایط بازار و عوامل اثرگذار بر تصمیم سرمایه‌گذاران بستگی دارد.
عوامل بنیادی و سیاسی در تعیین مسیر آینده بورس
علیرضا خان‌محمدی، کارشناس بازارهای مالی، در گفت‌وگو با روزنامه «دنیای اقتصاد» با اشاره به عملکرد بازار سرمایه در هفت ماه نخست سال، ثبت چنین بازدهی‌ای را در شرایط پس از توقف معاملات و با توجه به دشواری‌های سال‌های اخیر بازار قابل‌توجه دانست.
به گفته وی، در ابتدای سال و با توجه به شرایط پس از جنگ، تشدید تحریم‌ها، درگیری‌های نظامی و ابهام در چشم‌انداز اقتصادی کشور، انتظار ثبت چنین بازدهی مثبتی برای بازار سهام چندان فراگیر نبود. با این حال، عملکرد شرکت‌ها و تقویت برخی عوامل بنیادی به شکل‌گیری روند صعودی کمک کرد.
خان‌محمدی توضیح داد که گزارش‌های ماهانه و سالانه شرکت‌ها در مقاطعی بهتر از انتظارات ظاهر شدند و انتشار گزارش‌های بعدی و ثبت رکوردهای جدید، تصویری مساعدتر از وضعیت عملیاتی برخی بنگاه‌ها ارائه کرد. به اعتقاد او، این گزارش‌ها در کنار رویکرد دولت و سازمان بورس نسبت به بازار و سیاست‌های قیمت‌گذاری، در تقویت تقاضا و ورود سرمایه‌های خرد نقش داشته‌اند.
این کارشناس بازارهای مالی همچنین ارزندگی نسبی بخشی از سهام و نوسانات محدودتر در برخی بازارهای موازی را از عواملی دانست که می‌تواند سرمایه‌گذاران را به سمت بازار سهام هدایت کند. از نگاه او، تداوم ورود پول و سطح ارزش معاملات نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران همچنان به عملکرد شرکت‌ها و ظرفیت بازار امیدوارند.
ریسک‌های سیاسی؛ مهم‌ترین عامل ایجاد نوسان
خان‌محمدی در عین حال، ریسک‌های سیاسی و احتمال تشدید تنش‌های نظامی را از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر مسیر آینده بازار سهام دانست.
به گفته وی، نگرانی از تحولات سیاسی می‌تواند در برخی روزها به افزایش احتیاط سرمایه‌گذاران و خروج موقت نقدینگی منجر شود. به‌ویژه پیش از تعطیلات بازار، بخشی از معامله‌گران ممکن است برای کاهش مواجهه با ریسک رویدادهای پیش‌بینی‌ناپذیر، ترجیح دهند موقعیت‌های خود را تعدیل کنند.
او معتقد است در کنار این ریسک‌ها، گزارش‌های شرکت‌ها، وضعیت معاملات بورس کالا و روند نرخ ارز از جمله متغیرهایی هستند که می‌توانند بر جهت حرکت بازار اثر بگذارند. بر این اساس، انتشار گزارش‌های مالی مناسب و استمرار عملکرد عملیاتی شرکت‌ها می‌تواند به‌عنوان عاملی حمایتی برای بازار عمل کند؛ درحالی‌که تشدید تنش‌های سیاسی قادر است بر انتظارات سرمایه‌گذاران و روند معاملات فشار وارد کند.
این کارشناس همچنین بر ضرورت تفکیک میان رشد مبتنی بر بهبود عملکرد شرکت‌ها و نوسانات ناشی از اخبار و انتظارات سیاسی تأکید کرد. به گفته او، انتشار اطلاعات دقیق درباره تولید، فروش و درآمد شرکت‌ها امکان ارزیابی واقع‌بینانه‌تری از ارزش سهام را فراهم می‌کند؛ هرچند حتی در شرایط مساعد بنیادی نیز احتمال اصلاح و نوسان بازار وجود دارد.
تداوم پیشتازی بورس به چه عواملی وابسته است؟
مجموع آمارهای هفت‌ماهه بورس تهران از سه ویژگی اصلی حکایت دارد: رشد قابل‌توجه شاخص‌های سهامی، بازدهی بالاتر شاخص هم‌وزن و فرابورس نسبت به شاخص کل و ورود حجم بالایی از پول حقیقی به بازار.
این تحولات، بورس را در جایگاه یکی از بازارهای پیشتاز از نظر بازدهی ابتدای سال قرار داده است. با این حال، حفظ این موقعیت و تداوم روند صعودی در ماه‌های آینده به مجموعه‌ای از عوامل بنیادی و بیرونی وابسته خواهد بود.
سودآوری شرکت‌ها، روند نرخ ارز، وضعیت معاملات کالاهای پایه، جریان ورود و خروج نقدینگی و تحولات سیاسی، از جمله متغیرهایی هستند که می‌توانند بر عملکرد بازار سهام تا پایان سال اثر بگذارند. از این رو، بازدهی بالای ثبت‌شده در هفت ماه نخست سال، هرچند بیانگر عملکرد قدرتمند بازار در این دوره است، به‌تنهایی تضمینی برای تداوم رشد در ماه‌های آینده محسوب نمی‌شود.
