هوش مصنوعی احتمالا بیش از آنکه در کوتاه‌مدت به حذف گسترده مشاغل منجر شود، در حال تغییر مسیر ورود افراد به بازار کار است؛ به‌ویژه مشاغل سطح پایه که سال‌ها نخستین پله برای کسب تجربه و رسیدن به تخصص محسوب می‌شدند.
به گزارش توانگرنیوز به نقل از «دنیای اقتصاد»، بررسی‌های جدید نشان می‌دهد شرکت‌ها با استفاده از هوش مصنوعی، بخشی از وظایف روتین و ساده‌ای را که پیش‌تر به نیروهای تازه‌کار واگذار می‌کردند، کاهش داده‌اند. این روند می‌تواند ساختار سنتی «نردبان شغلی» را که در آن کارکنان از سطوح پایه آغاز و به‌تدریج به جایگاه‌های تخصصی و مدیریتی می‌رسیدند، تغییر دهد.
شکاف استخدامی میان نیروهای جوان
مطالعه آزمایشگاه اقتصاد دیجیتال دانشگاه استنفورد که سوابق میلیون‌ها کارگر آمریکایی را تا ژوئن ۲۰۲۶ بررسی کرده، نشانه‌ای از کاهش اشتغال میان جوانان ۲۲ تا ۲۵ ساله در مشاغل در معرض هوش مصنوعی نشان داده است.
بر اساس این مطالعه، اشتغال این گروه در مشاغل پرریسک‌تر از نظر جایگزینی با هوش مصنوعی، ۱۹ درصد پایین‌تر از سطح مورد انتظار بوده است. این کاهش بیشتر از مسیر افت استخدام نیروهای جدید رخ داده و نه افزایش اخراج کارکنان.
در مقابل، در مشاغلی که هوش مصنوعی نقش مکمل نیروی انسانی را ایفا می‌کند، اشتغال پایدارتر بوده و در میان کارکنان باتجربه حتی افزایش یافته است.
مشاغل مبتدی با انتظارهای حرفه‌ای‌تر
تحلیل PwC از حدود ۲.۴ میلیون آگهی شغلی سطح مبتدی در آمریکا نیز نشان داده است که نقش‌های در معرض هوش مصنوعی، هفت برابر بیشتر از گذشته مهارت‌هایی مانند قضاوت، رهبری، خلاقیت و تعامل مستقیم را مطالبه می‌کنند.
در فاصله سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵، فرصت‌های شغلی سطح مقدماتی که مهارت‌های مرتبط با نقش‌های ارشد را طلب می‌کردند، ۳۵ درصد افزایش یافتند؛ در حالی که سایر فرصت‌های شغلی برای جوانان ۱۰ درصد کاهش داشتند.
هم‌زمان، میانگین دستمزد در موقعیت‌هایی که مهارت‌های هوش مصنوعی را مطالبه می‌کردند، ۶۲ درصد بیشتر گزارش شده است. همچنین آگهی‌های دارای الزامات مشخص مرتبط با هوش مصنوعی ۶۹ درصد افزایش یافته‌اند، در حالی که رشد کل آگهی‌های استخدامی ۹ درصد بوده است.
وقتی هوش مصنوعی «پله اول» را حذف می‌کند
وظایفی مانند تهیه پیش‌نویس گزارش، بررسی داده‌ها، تحقیق اولیه درباره مشتری یا آماده‌سازی یک تحلیل مقدماتی، اگرچه ساده و تکراری به نظر می‌رسیدند، در عمل بخشی از فرآیند آموزش کارکنان تازه‌کار بودند.
کارمند در جریان همین فعالیت‌ها یاد می‌گرفت اطلاعات معتبر را تشخیص دهد، خطاها را شناسایی کند و خروجی خود را با نیازهای واقعی کسب‌وکار تطبیق دهد. بازخورد کارکنان باتجربه نیز به تدریج این تجربه را به قضاوت حرفه‌ای تبدیل می‌کرد.
با واگذاری این وظایف به هوش مصنوعی، شرکت‌ها از بهره‌وری بالاتری برخوردار می‌شوند، اما ممکن است بخشی از سازوکار سنتی آموزش نیروی انسانی را نیز از دست بدهند.
مهارت استفاده از AI به‌تنهایی کافی نیست
مطالعه مشترک KPMG و دانشگاه تگزاس در آستین روی ۵۲۳ متخصص تازه‌کار نشان داد که استفاده از هوش مصنوعی لزوما به عملکرد بهتر منجر نمی‌شود.
در این بررسی، کمی بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان توانستند عملکرد هوش مصنوعی را پشت سر بگذارند. تفاوت اصلی میان افراد موفق و سایرین، صرفا میزان آشنایی با ابزارهای هوش مصنوعی نبود؛ بلکه توانایی آنها در تعریف مسئله، ارزیابی خروجی، تشخیص نقاط ضعف و اصلاح مداوم نتیجه بود.
به این ترتیب، مزیت اصلی نیروی انسانی در عصر هوش مصنوعی می‌تواند نه در رقابت با ماشین، بلکه در توانایی هدایت، ارزیابی و بهبود خروجی آن شکل بگیرد.
آموزش باید وارد جریان کار شود
در چنین شرایطی، مدل آموزش کارکنان نیز در حال تغییر است. سازمان‌ها به جای حذف کامل وظایف سطح پایه، باید آنها را به فرصت‌هایی برای یادگیری کار با هوش مصنوعی تبدیل کنند.
استفاده از شبیه‌سازی‌های واقعی، ارزیابی خروجی‌های تولیدشده توسط AI، آموزش شخصی‌سازی‌شده و همراهی کارکنان تازه‌کار با متخصصان باتجربه، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند جایگزین بخشی از نردبان شغلی سنتی شود.
به نظر می‌رسد چالش اصلی عصر هوش مصنوعی فقط این نیست که «چه مشاغلی حذف می‌شوند»، بلکه این است که نسل بعدی متخصصان چگونه تجربه لازم برای رسیدن به سطح حرفه‌ای را کسب خواهند کرد.
